Rouwvlieg of fruitvlieg? Wat zoemt hier rond?

Rouwvliegjes zijn in tegenstelling tot fruitvliegjes actieve plantenplaag, die aanzienlijke schade kunnen aanrichten in huis en tuin.
[Foto: Tomasz Klejdysz / shutterstock.com]

Fruitvliegjes, ook wel bananenvliegjes genoemd, hebben veel gemeen met de varenrouwmug / rouwvlieg: beide zijn enkele millimeters grote gevleugelde insecten die meestal in losse zwermen te vinden zijn. De donkere lichamen van beide insecten maken het voor de varenrouwmug / rouwvlieg makkelijker om als onschuldige "dubbelganger" door te gaan. Het verschil tussen de vliegen wordt echter duidelijk in hun levenswijze:

Hoewel de onschuldige fruitvlieg gewoon vervelend is en geen schade aanricht, voeden de larven van de rouwvlieg zich ondergronds met de wortels van levende planten. De schade die ze aan de gastplant toebrengen, leidt tot verzwakking en in het ergste geval tot het afsterven van de hele plant. Aangezien varenrouwmuggen een korte ontwikkelingscyclus hebben, kan een populatie binnen enkele weken sterk toenemen en de gastplant ernstig beschadigen. Een onderscheid tussen de onschuldige fruitvlieg en de varenrouwmug / rouwvlieg als plaag is daarom belangrijk voor de gezondheid van de plant. Gelukkig zijn de insecten goed te onderscheiden aan de hand van hun levenswijze, zodat er geen kamerplant hoeft te lijden voor de identificatie. Maar wat maakt een fruitvlieg een fruitvlieg, en hoe herken je de rouwvlieg?

De fruitvlieg heeft opvallende rode ogen en een gedrongen lichaamsvorm.
[Foto: Steve Heap / shutterstock.com]

De fruitvlieg: Kenmerken van de onschuldige mini-vliegjes

Fruitvliegjes, ook wel bananenvliegjes genoemd, komen meestal via rijp fruit uit de supermarkt in onze huishoudens terecht. De minuscule eieren zijn niet te zien op het fruit, dus hun binnenkomst kan nauwelijks worden voorkomen. Binnen enkele dagen ontwikkelen zich uit de onzichtbare eieren kleine larven, die ook liever verborgen blijven. Na ongeveer 10 dagen is de ontwikkeling van ei tot volwassen fruitvlieg voltooid en komt de volwassen vlieg uit het fruit.

De volwassen dieren zwermen dan in de buurt van hun broedplaatsen en zijn dus te verwachten rond fruitmanden en compostbakken, overal waar rijp fruit of groenten gisten. Vooral op warme zomerdagen zijn ze in zwermen aanwezig, omdat hun ontwikkeling door de hogere temperaturen wordt versneld.

Een ander duidelijk teken dat het fruitvliegjes zijn en geen varenrouwmuggen / rouwvliegjes, is de opvallende oogkleur van de fruitvlieg: de grote rode ogen zijn een duidelijk kenmerk dat de fruitvlieg onderscheidt. Bovendien is de fruitvlieg gedrongener, met een ronder lichaam en kortere poten.

Als het gezoem te veel wordt, kunnen fruitvliegjes worden gevangen met een azijnval. Doe een half kopje water in een kom en voeg 2 eetlepels appel- of balsamicoazijn toe. Met 1 à 2 druppels afwasmiddel wordt de oppervlaktespanning van de oplossing verlaagd, waardoor de vliegjes bij het drinken door het wateroppervlak zakken. De val kan regelmatig worden geleegd.

Een azijnval is een eenvoudig en zeer effectief huismiddeltje om fruitvliegjes gericht te bestrijden.
[Foto: Ant Cooper / shutterstock.com]

De varenrouwmug / rouwvlieg - nu wordt het serieus!

Varenrouwmuggen / rouwvliegjes komen meestal onze huishoudens en kassen binnen via nieuwe potplanten of besmette substraten. De eieren van de rouwvlieg liggen in de aarde te sluimeren totdat de kleine larven uitkomen en zich ondergronds te goed doen aan de wortels van de voedselplant. Na een paar weken komen de volwassen varenrouwmuggen / rouwvliegjes uit de grond en paren kort daarna. Daarna leven ze nog maar een paar dagen, waarin een vrouwtje honderden eieren in de vochtige grond legt.

Omdat de varenrouwmug slechts enkele dagen als volwassen insect doorbrengt en tijdens deze periode vooral bezig is met eieren leggen, kunnen varenrouwmuggen doorgaans worden waargenomen rond besmette potplanten en substraten. Ze zwermen op korte afstand rond of zitten op het substraat, zodat zwermen varenrouwmuggen uit de besmette planten kunnen worden opgeschrikt.

Varenrouwmuggen zien er iets slanker uit dan de plompe fruitvliegjes, met lange poten en een smal, zwart lichaam. Ze hebben ook niet de opvallende rode ogen waaraan een fruitvlieg gemakkelijk van een varenrouwmug kan worden onderscheiden.

Rouwvliegjes zijn goed te herkennen aan hun lange poten en het slanke, zwarte lichaam.
[Foto: Tomasz Klejdysz / shutterstock.com]

Het zijn varenrouwmuggen / rouwvliegjes! Wat nu?

Gelukkig kunnen varenrouwmuggen / rouwvliegjes goed op biologische wijze worden bestreden. Het gebruik van nematoden wordt aanbevolen: de microscopisch kleine aaltjes zijn de natuurlijke vijanden van de rouwvlieglarven en liggen in de grond op hen te wachten. Nematoden bieden een natuurlijke manier van ongediertebestrijding en zijn bij correct gebruik onschadelijk voor mens, plant en dier, behalve voor rouwvliegjes.

Als gifvrije oplossing is het gebruik ervan ook geschikt voor huishoudens met kleine kinderen, huisdieren of zwangere vrouwen. Het is belangrijk dat alle planten tegelijkertijd worden behandeld, zelfs als er bij sommige planten nog geen zichtbare besmetting is, omdat de eieren van de varenrouwmug / rouwvlieg onzichtbaar in het substraat verstopt zitten. Zo kan een rouwvliegplaag binnen enkele weken merkbaar worden teruggedrongen.

Of het nu een fruitvliegje of een varenrouwmuggen / rouwvliegjes is, gelukkig hoeft niemand de insecten hun gang te laten gaan.